Manifest Konwentu Rad Najwyższych
Rytu Szkockiego Dawnego i Uznanego
przyjęty i ogłoszony w Lozannie

wrzesień 1875 r.

 

Na Konwencie Lozańskim podjęto próbę faktycznego zjednoczenia rytu szkockiego w skali światowej. Obradował on w dniach 6 VIII – 22 IX 1875 r. Gospodarzem konwentu była Szwajcarska Rada Najwyższa. Wzięło w nim udział 11 z 22 ówcześnie istniejących na świecie Rad Najwyższych 33 i Ostatniego Stopnia Rytu Szkockiego Dawnego i Uznanego. Brak woli ratyfikacji opracowanych przez konwent dokumentów końcowych sprawił jednak, że przyjęty wówczas projekt utworzenia Konfederacji Rad Najwyższych pozostał martwą literą. Największe obediencje RSDiU, amerykańskie, odcięły się początkowo od wszelkich ustaleń i dokumentów Konwentu, wywołując kpiny z przedstawionego uzasadnienia, w którym akcentowano brzmienie słowa "konfederacja" i niemiłe skojarzenie, jakie budzi ono w USA, w którym Konfederacja (Południe) toczyła wojnę z Unią reprezentującą Północ kraju. Konwent ten jednak zapoczątkował kultywowany do dziś zwyczaj organizowania międzynarodowych konferencji Rad Najwyższych RSDiU.

Konwent przyjął cztery dokumenty końcowe, którymi były: 1. Grandes Constitutions révisées, nowa wersja Wielkich Konstytucji z 1786 r., poprawiona na podstawie tekstu łacińskiego z 1834 r.; 2. Traité d'Alliance et de Confédération (Traktat Przymierza i Konfederacji), który nigdy nie uzyskał żadnej mocy prawnej; 3. Tuileur czyli nowy, kompletny zespół instrukcji rytualnych przygotowany przez Szwajcarską Radę Najwyższą, nigdy nie przyjęty i nie zastosowany przez nikogo poza Szwajcarami z powodu poważnych zmian w symbolice, jakie przewidywał; 4. Déclaration de Principes wyrażająca w ogólnych terminach idee i zasady, jakie reprezentuje RSDiU. Ten dokument, mimo ubóstwa sformułowań w nim zawartych i praktycznej jałowości jego treści, oraz mimo rezerwy wobec niego, jaką okazali z początku Amerykanie, zachował aktualność, jednak nie bez komentarzy i dookreśleń ze strony poszczególnych obediencji RSDiU. Tenże dokument prezentowany jest poniżej w formie, w jakiej został przez Konwent ogłoszony. Uczyniono to w formie "Manifestu", którego środkową część zajmowała "Deklaracja Zasad".

Źródło: Paul Naudon, Histoire, Rituels et Tuileur des Hauts Grades Maçonniques, Paris: Éditions Dervy 1993, s. 486-488. ISBN 2-85076-557-0. Przekład © Maciej B. Stępień. Przekład wcześniej opublikowany jako Deklaracja zasad przyjęta przez Konwent Rad Najwyższych RSDIU w Lozannie we wrześniu 1875 r., w: Maciej B. Stępień, Poszukiwacze prawdy. Wolnomularstwo i jego tradycja, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL 2000, s. 227-232 [Aneks V]. Śródtytuł "[Manifest Końcowy]" wprowadzony za P. Naudon, Histoire, s. 200-201.

Pokongresowe kłótnie o moc obowiązującą i znaczenie dokumentów rozgrywały się dokładnie w tym czasie, w którym Wielki Wschód Francji przeprowadził brzemienną w skutki reformę własnych Konstytucji, usuwając z nich symbol Wielkiego Architekta Wszechświata. Do symbolu tego trzykrotnie odwoływały się dokumenty konwentu i za każdym razem w inny sposób. Bezosobowo potraktowany został w "Traktacie Przymierza i Konfederacji" (une force supérieure – siła, moc najwyższa), niejednoznacznie rozumiany był w "Deklaracji Zasad" (un principe créateur – pierwszy, główny, stwórca, stworzyciel), a osobowo – w dodanym do "Deklaracji" "Manifeście Końcowym" (Créateur suprême – najwyższy Stwórca). Interpretacja symbolu Wielkiego Architekta Wszechświata była głównym przedmiotem kontrowersji.

Na zjeździe w Edynburgu w 1877 r. przyjęto interpretację osobową, według zapisu podanego w liście okólnym Angielskiej Rady Najwyższej z 26 V 1876 r. Przyjęły ją wówczas Rady Najwyższe: Pd Jurysdykcji USA (Rada-Matka Świata), Szkocji, Irlandii, Grecji i ówczesna Rada Ameryki Środkowej. Oto tekst tego zapisu (za jego przekładem fr.):

Punktem, na który Kongres położył szczególny nacisk, było ustanowienie jako zasady absolutnej i podstawowej Rytu Szkockiego Dawnego i Uznanego wiary w osobowość Boga jako Autora, Stwórcy, Najwyższego Stwórcy, Wielkiego Architekta Wszechświata, Bytu Najwyższego. [...] Jednym z wielkich celów Kongresu było udowodnienie światu poprzez jego Manifest, że Ryt Szkocki Dawny i Uznany masonerii nigdy nie przyjmie w swe szeregi kogoś nie wierzącego w Boga jako Boga osobowego, Stwórcy, Autora i Rządcy wszystkiego, Jehowy.
 
Źródło: Paul Naudon, Histoire, Rituels et Tuileur des Hauts Grades Maçonniques, Paris: Éditions Dervy 1993, s. 200-201. ISBN 2-85076-557-0. Przekład © Maciej B. Stępień. Przekład wcześniej opublikowany w: Maciej B. Stępień, Poszukiwacze prawdy. Wolnomularstwo i jego tradycja, Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL 2000, s. 112.

Późniejsza mediacja Szwajcarskiej Rady Najwyższej doprowadziła do uznania tej wykładni przez pozostałe Rady, uczestniczki Konwentu Lozańskiego, jednak bez poprawek w którymkolwiek z tekstów z Lozanny.

data publikacji: 10 lutego 2005 r.

 


 
 

Manifeste du Convent de Lausanne
Septembre 1875

 
 

 

Manifest Konwentu Lozańskiego
wrzesień 1875 r.

 
 

Depuis trop longtemps, et dans ces derniers temps surtout, la Maçonnerie a été l'objet des plus injurieuses attaques.
 

 

Od zbyt długiego już czasu, szczególnie zaś w ostatnich latach, Masoneria była przedmiotem najbardziej obelżywych ataków.
 

Au moment o le Convent, après l'examen le plus attentif des anciennes constitutions du Rite écossais ancien et accepté, conservant avec un religieux respect les sages dispositions qui le prot gent et le perpétuent, délivre la Maçonnerie de vaines entraves et veut la pénétrer de plus en plus du souffle de liberté qui anime notre époque; au moment où, sur des bases inébranlables, il sanctionne une intime alliance entre les Maçons du monde entier, le Convent ne peut se séparer sans répondre par une éclatante manifestation à déplorables calomnies et à d'énergiques anathèmes.
 

 

W momencie, gdy Konwent, po uważnym zapoznaniu się z dawnymi konstytucjami Rytu Szkockiego Dawnego i Uznanego, zachowując z nabożnym szacunkiem mądre wskazania, które strzegą go i pozwalają mu trwać, uwalnia Masonerię od daremnie nakładanych na nią pęt i chce, by przenikało ją coraz bardziej tchnienie wolności, które ożywia naszą epokę; w momencie, gdy ustanawia na niewzruszonych podstawach ścisłe przymierze pomiędzy Masonami całego świata, Konwent nie może się rozwiązać bez ogłoszenia, w formie otwartej manifestacji, swojej odpowiedzi na żałosne oszczerstwa i gwałtowne klątwy.
 

Avant tout, aux hommes qui, pour se présenter à la Franc-Maçonnerie, veulent connaître ses principes, elle les proclame par la déclaration suivante, qui est son programme officiel et dont les expressions ont été arrêtées par le Convent.
 

 

Mając na uwadze przede wszystkim tych, którzy, aby wstąpić do Wolnomularstwa, chcą poznać jego zasady, ogłasza je ono w poniższej deklaracji; stanowi ona oficjalny program Wolnomularstwa, a zawarte w niej sformułowania zostały ustalone i przyjęte przez Konwent.
 

Déclaration de Principes

 

Deklaracja Zasad

La Franc-Maçonnerie proclame, comme elle a proclamé dès son origine, l'existence d'un principe créateur, sous le nom de Grand Architecte de l'Univers.
 

 

Wolnomularstwo głosi, jak głosiło od swych początków, istnienie pierwszego stworzyciela, nazywanego Wielkim Architektem Wszechświata.
 

Elle n'impose aucune limite à la recherche de la vérité, et c'est pour garantir à tous cette liberté qu'elle exige de tous la tolérance.
 

 

Nie nakłada ono żadnych granic poszukiwaniom prawdy, i aby zagwrantować wszystkim tę wolność, od wszystkich domaga się tolerancji.
 

La Franc-Maçonnerie est donc ouverte aux hommmes de toute nationalité, de toute race, de toute croyance.
 

 

Wolnomularstwo jest więc otwarte dla ludzi wszystkich narodowości, wszystkich ras, wszystkich wyznań.
 

Elle interdit dans les ateliers toute discussion politique et religieuse; elle accueille tout profane, quelles que soient ses opinions en politique et en religion, dont elle n'a pas à se préoccuper, pourvu qu'il soit libre et de bonne moeurs.
 

 

Zakazuje ono w swoich warsztatach wszelkich dyskusji politycznych i religijnych, przyjmuje każdego światowego, bez względu na to, jakie są jego poglądy polityczne i religijne, w które Wolnomularstwo nie wnika – wystarczy, że będzie to człowiek wolny i dobrze się prowadzący.
 

La Franc-Maçonnerie a pour but de lutter contre l'ignorance sous toutes ses formes; c'est une école mutuelle dont le programme se résume ainsi: obéir aux lois de son pays, vivre selon honneur, pratiquer la justice, aimer son semblable, travailler sans relâche au bonheur de l'humanité et poursuivre son émancipation progressive et pacifique.
 

 

Wolnomularstwo stawia sobie za cel walkę z ignorancją w każdej postaci; stanowi szkołę, której program przedstawia się następująco: być posłusznym prawom państwowym, żyć według honoru, praktykować sprawiedliwość, miłować bliźniego, pracować niestrudzenie na rzecz dobra ludzkości i jej wyzwolenia na drodze pokoju i postępu.
 

Voilà ce que la Franc-Maçonnerie adopte et veut faire adopter à ceux qui ont le désir d'appartenir à la famille maçonnique.
 

 

Oto, co Wolnomularstwo uznaje i chce, by zostało uznane przez tych, którzy pragną dołączyć do masońskiej rodziny.
 

[Manifeste Final]
 

 

[Manifest Końcowy]
 

Mais à côté de cette déclaration de principes, le Convent a besoin de proclamer les doctrines sur lesquelles la Maçonnerie s'appuie; il veut que chacun les connaisse.
 

 

Oprócz tej deklaracji zasad Konwent uważa za konieczne ogłosić podstawowe nauki, na których opiera się Masoneria; chce on, aby poznał je każdy człowiek.
 

Pour relever l'homme à ses propres yeux, pour le rendre digne de sa mission sur la terre, la Maçonnerie pose le principe que le Créateur suprême a donné à l'homme, comme bien le plus précieux, la liberté; la liberté, patrimoine de l'humanité tout entière, rayon d'en haut qu'aucun pouvoir n'a le droit d'éteindre ni d'amortir et qui est la source des sentiments d'honneur et de dignité.
 

 

Aby podnieść człowieka w jego własnych oczach, aby uczynić go godnym jego misji na ziemi, Masoneria głosi zasadę, według której najwyższy Stwórca dał człowiekowi, jako dobro najcenniejsze, wolność; wolność, dziedzictwo całej ludzkości, promień z wysoka, którego żadna władza nie ma prawa gasić ani tłumić i który stanowi źródło poczucia honoru i godności.
 

Depuis la préparation au premier grade jusqu'à l'obtention du grade le plus élevé de la Maçonnerie écossaise, la première condition sans laquelle rien n'est accordé à l'aspirant, c'est une réputation d'honneur et de probité incontestée.
 

 

Począwszy od przygotowania do pierwszego stopnia, aż do otrzymania najwyższego stopnia Masonerii szkockiej, pierwszym warunkiem, bez którego nikt nie może liczyć na dalszy postęp, jest dobra opinia i prawość nie budząca zastrzeżeń.
 

Aux hommes pour qui la religion est la consolation suprême, la Maçonnerie dit: Cultivez votre religion sans obstacle, suivez les inspirations de votre conscience; La Franc-Maçonnerie n'est pas une religion, elle n'a pas un culte; aussi elle veut l'instruction laïque, sa doctrine est tout enti re dans cette belle prescription: Aime ton prochain.
 

 

Ludziom, dla których religia stanowi najwyższą pociechę, masoneria mówi: Praktykujcie waszą religię swobodnie, podążajcie za wskazaniami waszych sumień. Wolno-mularstwo nie jest religią, nie jest też kultem; jego pouczenia mają charakter świecki, a cała doktryna zawiera się w tym jednym, pięknym nakazie: miłuj bliźniego swego.
 

A ceux qui redoutent avec tant de raison les dissensions politiques, la Maçonnerie dit: Je proscris de mes réunions toute discussion, tout débat politique; sois pour la patrie un serviteur fid le et dévoué, tu n'as aucun compte à nous rendre. L'amour de la patrie s'accorde d'ailleurs si bien avec la pratique de toutes les vertus!
 

 

Tym, którzy swoje umysły angażują w spory polityczne, Masoneria mówi: wykluczam z moich zebrań wszelkie dyskusje i debaty polityczne. Służ wiernie i z poświęceniem swojej ojczyźnie, nie masz wobec nas żadnego innego zobowiązania. Miłość ojczyzny daje się pogodzić z praktyką wszelkich cnót!
 

On a accusé la Maçonnerie d'immoralité! Notre Morale, c'est la morale la plus pure, la plus sainte; elle a pour base la premi re de toutes les vertus: l'humanité. Le vrai Maçon fait le bien, il étend sa sollicitude sur les malheureux, quels qu'ils soient, dans la mesure de sa propre situation. Il ne peut donc que repousser avec dégoût et mépris l'immoralité.
 

 

Masoneria oskarżana jest o niemoralność! Nasza Moralność jest moralnością najczystszą, najświętszą, a ma ona za podstawę pierwszą z wszystkich wartości: ludzkość. Prawdziwy Mason czyni dobro, otacza troską nieszczę-śliwych, kimkolwiek by nie byli, na miarę swoich sił i środków. Nie może więc on uczynić nic innego, jak tylko odrzucić niemoralność ze wstrętem i pogardą.
 

Tels sont les fondaments sur lesquels repose la Franc-Maçonnerie et qui assurent à tous les membres de cette grande famille l'union la plus intime, quelle que soit la distance qui sépare les divers pays qu'ils habitent; c'est entre eux tous, l'amour fraternel. Et qui peut mieux attester cette vérité que la réunion même de notre Convent?
 

 

Takie są fundamenty, na których spoczywa Wolnomu-larstwo, i które zapewniają wszystkim członkom tej wielkiej rodziny najgłębszą jedność, bez względu na odległość, która dzieli różne kraje przez nich zamieszkiwane; miłość braterska jest tym, co ich łączy. A cóż może dobitniej zaświadczyć o tej prawdzie od spotkania, jakim jest choćby nasz Konwent?
 

Inconnus les uns des autres, venant des pays les plus divers, à peine avions-nous échangé les premières paroles de bienvénue que déjà l'union la plus intime régnait entre nous; les mains se serraient fraternellement, et c'est au sein de la plus touchante concorde que nos résolutions les plus importantes ont été prises d'un assentiment unanime.
 

 

Nieznani sobie nawzajem, przybywający z najróżniejszych krajów, zaledwie wymieniliśmy pierwsze słowa powitania, a już najgłębsza jedność zapanowała wśród nas; dłonie łączą się w braterskim uścisku, a nasze najważniejsze rezolucje zostały przyjęte jednogłośnie w atmosferze całkowitej zgody.
 

Francs-Maçons de toutes les contrées, citoyens de tous les pays, voilà les préceptes, voila les lois de la Franc-Maçonneire, voilà ses mystères. Contre elle les efforts de la calomnie demeurent impuissants, et ses injures resteront sans écho; marchant pacifiquement de victoire en victoire, la Franc-Maçonneire étendra chaque jour son action morale et civilisatrice.
 

 

Wolnomularze wszystkich państw, obywatele wszystkich krajów, oto przepisy, oto prawa Wolnomularstwa, oto jego tajemnice. Oszczercze wysiłki skierowane przeciwko niemu pozostają bezsilne, a wymierzone obelgi pozostają bez skutku; zdążając w pokoju od zwyciestwa do zwycięstwa, Wolnomularstwo rozszerza z każdym dniem swoje działanie moralne i cywilizacyjne.
 

 

Copyright © by Maciej B. Stępień 2005
www.maciejbstepien.com